۰۵ : ۱۸ - پنجشنبه ۲۶ مرداد ۱۳۹۶ Thursday  17   August   2017  | 
کد خبر: ۲۴۸۶
تاریخ انتشار: ۱۰:۳۴ - ۲۳ دی ۱۳۹۵

بسياري انتظار داشتند پس از سقوط‌هاي متوالي ارزش ليره در سال گذشته، ارز تركيه امسال روزهاي بهتري را شاهد باشد. اما اوضاع چندان خوب به نظر نمي‌رسد. در عين حال، خودداري بانك مركزي تركيه از اقدام براي بهبود شرايط و افزايش بيش از حد انتظار نرخ تورم كه سبب شد ليره به ضعيف‌ترين ارز سال 2017 تبديل شود، به بحران سياسي تركيه هم دامن زده است.

به گزارش اقتصادوما به نقل از تعادل، بلومبرگ در گزارشي به قلم كنستانتين كوركولاس و ايزابل فينكل نوشت، ارزش ليره در 8 روز آغازين معاملات تجاري در سال جديد ميلادي كاهشي 8.6درصدي در برابر دلار داشت كه اين ميزان را مي‌توان به سقوط 17درصدي ليره در سال گذشته افزود. سرعت كاهش ارزش ليره به‌ اندازه‌يي شديد بود كه سبب شد سقوط ديگر ارزهاي ضعيف در مقابل آن كم‌اهميت جلوه كند؛ براي نمونه، پزو مكزيك دومين ارز با عملكرد ضعيف در جهان در سال 2017 محسوب مي‌شود و با اين حال، ارزش آن تنها نصف ارزش ليره سقوط كرده است. توصيف آسيب‌هاي ناشي از ارزش ليره چندان ساده نيست، اما شايد بتوان علل سقوط اين ارز را با اشاره به چند موضوع كلي توضيح داد.

 بانك مركزي منفعل

درحالي كه بانك مركزي امريكا در چرخه‌ تدابير سختگيرانه به‌سر مي‌برد، بانك مركزي تركيه به كلي از مهلكه كنار كشيده است. طبق جديدترين آمارهاي منتشر شده، اقتصاد تركيه براي نخستين مرتبه در هفت سال گذشته با ركود شديد مواجه شده و در همين حال، بانك مركزي كه رياست آن را مراد ستينكايا برعهده دارد، براي حمايت از رشد ازسوي سياستمداراني چون رجب طيب اردوغان رييس‌جمهور تركيه، تحت‌فشار است. آنها بيانيه‌هايي را صادر كردند كه از نظر معامله‌كنندگان، تعهد بانك مركزي به خودداري از افزايش نرخ بهره منجر مي‌شود و بدين‌ترتيب ارزش ليره افزايش نمي‌يابد.

با افزايش منافع در بازارهاي توسعه‌يافته، سرمايه‌گذاران براي نگهداري دارايي‌ها برمبناي ليره، بازگشت سرمايه نسبتا بيشتري را خواستار هستند. با اين حال، بانك مركزي به جاي اينكه نرخ بهره را افزايش دهد تا به ارزش ليره هم اضافه شود، بالاترين نرخ وام‌دهي را در ماه مارس در مجموع 250واحد پايه كاهش داد و اين درحالي بود كه نرخ وام‌دهي يك شبه را 25 واحد پايه و بازخريد يك هفته‌يي را 50واحد پايه افزايش داده بود. موارد ياد شده تنها افزايش‌هاي نرخ بهره توسط بانك مركزي در دوره‌يي سه ساله بودند و در همين مدت، ارزش ليره كاهشي حدودا 15درصدي داشت. حتي باوجود افزايش نرخ بهره توسط بانك مركزي امريكا كه فشارها بر ليره را افزايش مي‌داد، بانك مركزي ماه گذشته همچنان از افزايش نرخ بهره خودداري كرد و اين نرخ را ثابت نگه داشت.

 تورم سرسام‌آور

ضعف شديد ارز به افزايش نرخ تورم هم دامن مي‌زند. رشد قيمت مصرف‌كننده ماه گذشته تسريع يافت و به 8.53درصد رسيد كه اين ميزان 3.5 واحد درصد از هدف تعيين شده از سوي بانك مركزي تركيه بيشتر بود؛ اگرچه 6سال متوالي است كه نرخ تورم در تركيه با اهداف بانك مركزي اين كشور مغايرت دارد! استراتژيست‌هاي شركت خدمات مالي «يوني‌كرديت» افزايش 12درصدي نرخ تورم در سال جاري ميلادي را پيش‌بيني و به سرمايه‌گذاران توصيه كرده‌اند از خريد اوراق قرضه برمبناي ارز داخلي (ليره) خودداري كنند.  براي اقتصادي كه براي تامين مالي كسري بودجه كنوني به‌شدت به پول خارجي وابسته است، يك مشكل بسيار بزرگ محسوب مي‌شود و اين درحالي است كه طبق پيش‌بيني‌ها، كسري بودجه امسال به 5درصد توليد ناخالص داخلي افزايش خواهد يافت. افزايش بها به‌عنوان نيروي بازدارنده در مقابل سرمايه‌گذاري خارجي عمل مي‌كند، چراكه سرمايه‌گذاران نگران هستند در پي افزايش نرخ تورم و كاهش ارزش ليره، ارزش دارايي‌هاي آنها نيز كاهش يابد.

  بي‌تفاوتي ترك‌ها

ترك‌ها نسبت به كاهش ارزش ليره بي‌تفاوت شده‌اند. اردوغان روز دوم ماه دسامبر شهروندان را به حمايت از ليره ترغيب كرد و گفت: «آنهايي كه زير تخت‌هاي خود ارز نگهداري مي‌كنند، بايد بيايند و پول‌هاي‌شان را به طلا تبديل كنند؛ بايد بيايند و پول‌هاي‌شان را به ليره تبديل كنند!» در ادامه اين درخواست همچنين اين تهديد مطرح شد كه هر كسي از عمل به اين درخواست رييس‌جمهور سر باز بزند، 6.6 درصد از ارزش پس‌اندازش كاهش خواهد يافت؛ اما آمارهاي مربوط به سپرده ارزي نشان مي‌دهند كه بيشتر ترك‌ها اين خواسته اردوغان را ناديده گرفته‌اند.

 بدهي شركت‌ها

لازم به ذكر است كه شركت‌هاي مقروض تركيه كه مبالغ سنگيني را به ارزهاي بدون نوسان ارزشي وام گرفته‌اند، اكنون با افزايش سعودي بدهي ارزي خود مواجه هستند. فاصله ميان بدهي خارجي بخش شركتي و دارايي‌ها تا ماه سپتامبر به ركورد 213ميليارد دلار افزايش يافت.

درحالي كه ارزش ليره كاهش مي‌يابد، شركت‌ها با بدهي‌هاي خارجي براي خريد دلار براي پرداخت بدهي‌هاي‌شان غوغا به راه خواهند انداخت. شايد يكي از دلايلي كه بانك مركزي روز سه‌شنبه مداخله و اعلام كرد كه نياز كمتر بانك‌ها به ذخاير ارز خارجي به افزايش ارزش ليره منجر نشده، همين بوده است. نيهات زيبكچي وزير اقتصاد تركيه، در گفت‌وگو با بلومبرگ تصريح كرد كه كشورش درنظر دارد محدوديت‌هاي شديدتري را در زمينه وام‌گيري خارجي شركت‌ها درنظر بگيرد.

 تقابل سياست و اقتصاد

پس از دو دوره انتخابات سراسري مجزا در سال‌هاي 2014 و 2015، تركيه سال گذشته يك كودتاي نافرجام را هم تجربه كرد. دولت تركيه در سال 2015 كمپين مبارزاتي عليه جدايي‌طلبان در جنوب شرقي كشور را آغاز و حملات تروريستي گسترده‌يي را در بسياري از شهرهاي بزرگ تجربه كرد كه مسووليت برخي را كردها و برخي ديگر را تروريست‌هاي داعش برعهده گرفتند. تنها يك ساعت مانده به آغاز سال 2017 ميلادي، حمله يكي از تروريست‌هاي داعش به كلوپ شبانه‌ ساحلي در شهر استانبول 39 كشته بر جاي گذاشت كه به مثابه زنگ خطري بود تا نشان دهد مشكلات تركيه هنوز حل نشده‌ است.

در عين حال، پارلمان تركيه به اصلاحيه قانون اساسي كه به افزايش قدرت رييس‌جمهور منجر مي‌شود، راي مثبت داد كه به موجب آن قدرت‌ اجرايي از پارلمان به دفتر رييس‌جمهور اردوغان منتقل مي‌شود. البته بدون تغييرات مزبور هم رييس‌جمهور در سال‌هاي اخير بخش اعظمي از قدرت در كشور را در دست گرفته بود و حتي در دوران پس از كودتاي نافرجام تدابير سختگيرانه‌تري را به بهانه وضعيت فوق‌العاده در كشور به اجرا گذاشته است. پاكسازي كه به بهانه مقابله با عوامل كودتا آغاز شد، اكنون به سركوب شديد همه دشمنان اردوغان، حملات گسترده به رسانه‌ها و حتي نمايندگان مجلس و اخراج شمار زيادي از كارمندان دولت منجر شده است.
ارسال به دوستان
نسخه چاپی
نام:
ایمیل:
* نظر: