۱۱ : ۱۱ - چهارشنبه ۰۴ بهمن ۱۳۹۶ Wednesday  24   January   2018  | 
کد خبر: ۴۰۱۱
تاریخ انتشار: ۰۰:۵۳ - ۱۶ خرداد ۱۳۹۶

بورس‌هاي بزرگ دنيا براي پوشش ريسك فعالان بازار سرمايه ابزارهاي متفاوتي را به كار مي‌گيرند؛ بر اين اساس از قراردادهايي همچون سلف(forward)، نسيه يا اعتباري (credit)، آتي(futures contract) و آپشن(Option) در بازارهاي سهام و كالايي براي كاهش ريسك فعالان بازار و سرمايه‌گذاران استفاده مي‌شود. در اين ميان بورس اوراق و بورس‌هاي كالايي براي پذيرش و جذب سرمايه‌گذاران خارجي به ابزاري نياز دارند كه با بهره‌گيري از آن ريسك نوسانات نرخ ارز را پوشش داده تا به اين ترتيب سرمايه‌گذار خارجي بتواند بخشي از آورده خود را با سرمايه‌گذاري در اين بازار از نوسانات نرخ ارز محفوظ نگه دارد. به اين ترتيب و از آنجا كه در تمام بورس‌هاي بزرگ دنيا، بازار مشتقه ارزي براي رفع چنين نيازهايي در بورس‌هاي كالايي ايجاد شده، بورس كالاي ايران نيز از چند سال گذشته در تدارك راه‌اندازي چنين بازاري است.

به گزارش اقتصادوما به نقل از تعادل، شركت بورس كالاي ايران از سال 94 آمادگي خود را براي راه‌اندازي اين بازار اعلام كرده است اما با توجه به اينكه بانك مركزي به عنوان نهاد تصميم‌گير در امور ارزي كشور بايد موافقت خود را در اين زمينه اعلام كند هنوز بازار مشتقه ارزي در بورس كالاي ايران راه‌اندازي نشده است. بانك مركزي تك نرخي شدن ارز را يكي از شروط راه‌اندازي بازار مشتقه ارزي يا همان بورس ارز اعلام كرده بود هر چند كه به اعتقاد كارشناسان اين بازار مي‌تواند بدون تك ‌نرخي شدن ارز نيز ايجاد شود. با وجود تمام صحبت‌هايي كه تاكنون در اين باره مطرح شده است اما سخنان رييس كل بانك مركزي در هفته گذشته سبب شد اميدها به راه‌اندازي هر چه زودتر بورس ارز بيشتر شود. ولي‌الله سيف هفته گذشته عنوان كرد كه در نخستين فرصت مي‌توان بازار مشتقه ارزي را راه‌اندازي كرد. با اين حال او مشخص نكرد كه دقيقا منظورش از نخستين فرصت چيست؛ آيا هنوز تك‌نرخي شدن ارز براي راه‌اندازي بورس ارز نياز است يا نه؟ اگر نياز است چرا زمان راه‌اندازي بورس ارز را در نخستين فرصت اعلام كرده و براي تك‌نرخي كردن نرخ ارز تا پايان سال زمان خريده است؟

ولي‌الله سيف، رييس كل بانك مركزي در حاشيه جلسه هيات دولت در هفته گذشته در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره زمان راه‌اندازي بورس ارز گفته بود كه راه‌اندازي بورس مشتقات ارزي در شوراي عالي بورس به تصويب رسيده است و در نخستين فرصت مي‌توان آن را راه‌اندازي كرد. وي در ادامه اظهار كرده بود كه منظور از بورس ارز مي‌تواند شامل دو حوزه فروش فيزيكي ارز و نيز بورس مشتقات ارزي باشد. سيف در ادامه صحبت‌هايش عنوان كرده بود، سامانه‌يي شبيه بورس براي خريد و فروش ارز نيز طراحي شده كه البته سامانه‌يي بين بانكي است و بانك‌ها به عنوان خريداران عمده ارز و بانك مركزي در آن حضور دارند و به زودي اين سامانه نهايي مي‌شود. با اين حال رييس كل بانك مركزي در پاسخ به اينكه آيا ارز تك نرخي مي‌شود، پاسخ داده بود: «اين كار جزو برنامه‌هاي ماست و به احتمال زياد تا پايان امسال اتفاق مي‌افتد».



 آمادگي كامل بورس كالا

بورس كالا آمادگي كامل خود براي راه‌اندازي بازار مشتقه ارزي را از مدت‌ها پيش اعلام كرده است. مديرعامل بورس كالا با بيان اين جمله در گفت‌وگو با «تعادل» افزود: سامانه بازار آتي ارز و قوانين حاكم بر اين بازار تعريف و در شوراي عالي بورس نيز به تصويب رسيده است و همچنان در انتظار موافقت نهايي بانك مركزي براي راه‌اندازي بازار مشتقه ارزي هستيم. حامد سلطاني‌نژاد ادامه داد: راه‌اندازي بازار مشتقه ارز به خصوص در شرايط فعلي كه صحبت از ورود سرمايه‌هاي خارجي به كشور مطرح است به مديريت نوسانات غيرعادي ارز كمك مي‌كند و با بهره‌گيري از اين ابزار مي‌توانيم نرخ ارز را پيش‌بيني كنيم.

مديرعامل بورس كالا در ادامه به افزوني گرفتن درآمدهاي ارزي غيردولتي در سال گذشته از درآمدهاي ارزي دولتي اشاره و اظهار كرد: با توجه به اين موضوع راه‌اندازي بازار مشتقه ارزي مي‌تواند كمك بسزايي به فعالان اقتصادي كشور كند و قصد ما راه‌اندازي اين بازار براي پوشش نوسانات نرخ ارز و كنترل قيمت آن است. وي افزود: بورس كالا تمامي زيرساخت‌هاي نرم‌افزاري و قانوني درخصوص بازار مشتقه ارزي را فراهم كرده است و اگر مراجع مرتبط آماده شوند، مشكلي در راه‌اندازي اين بورس وجود ندارد. او خاطرنشان كرد: تك نرخ شدن ارز يكي از اتفاقاتي است كه بانك مركزي روي آن تاكيد داشته است و با توجه به صحبت‌هاي رييس كل بانك مركزي مبني بر تك‌نرخي شدن ارز تا پايان امسال به نظر مي‌رسد، بازار مشتقه ارزي نيز تا پايان امسال راه‌اندازي شود.

سلطاني‌نژاد در ادامه صحبت‌هايش در پاسخ به اين پرسش كه صحبت‌هايي مبني بر اينكه بازارهاي آتي بورس كالا عمق مناسب براي پوشش نوسانات نرخ ارز را با توجه به سبقه بازار آتي سكه ندارد، عنوان كرد: ارزش معاملات بازار آتي و آپشن سكه در سال گذشته بيش از 39هزارميليارد تومان بوده است، آيا اين رقم عمق مناسبي براي پوشش نوسانات سكه نيست. آمار نشان مي‌دهد طي سال گذشته آمار معاملات بازار مشتقه بورس كالا نسبت به سال 94 بيش از 91درصد از لحاظ حجم رشد داشته است. وي اضافه كرد: بنابراين و با توجه به اين آمار و ارقام به نظر مي‌رسد، كساني كه چنين صحبت‌هايي را مطرح مي‌كنند به دنبال نفع شخصي خود هستند. او به رويكرد بورس كالا بر تقويت معاملات مشتقه اشاره كرد و گفت: در بيشتر بورس‌هاي كالايي كشورهاي توسعه يافته و حتي كشورهاي درحال توسعه نيز چنين رويكردي وجود دارد.

اين مقام مسوول در بورس با تاكيد بر اينكه هدف اصلي راه‌اندازي بازار مشتقه ارزي، پوشش ريسك نوسانات نرخ ارز به ويژه براي فعالان اقتصادي و سرمايه‌گذاران خارجي است، افزود: مهم‌ترين نياز امروز اقتصاد ملي، ايجاد اعتماد در سرمايه‌گذاران براي ورود به اقتصاد داراي پتانسيل كشورمان است كه شايد اصلي‌‌‌ترين هدف راه‌اندازي بازار مشتقه ارزي نيز ارائه چنين خدمت مهم و تعيين‌كننده‌يي به اقتصاد ملي است. او با بيان اينكه بورس كالاي ايران در راه‌اندازي اين بازار، مهم‌ترين اولويت خود را انجام اين مسووليت قرار داده است، پوشش نوسانات مخرب ارزي و هدفمند و منظم‌تر شدن فعالان مختلف حوزه معاملات ارزي و هدايت انگيزه‌هاي مختلف آنان به مسيري كه در خدمت اقتصاد كشور باشد را از ديگر آثار مثبت راه‌اندازي اين بازار برشمرد. وي در پايان گفت: درحال حاضر و با به ثمر نشستن برجام، ضرورت راه‌اندازي بازار مشتقه ارزي براي پوشش ريسك سرمايه‌گذاران خارجي بيشتر از گذشته احساس مي‌شود.



 ضرورتي براي حذف رانت و ابهامات اقتصادي

ايجاد ابهامات زياد در اقتصاد به واسطه چند نرخي بودن ارز و وجود ريسك نوسان نرخ ارز به واسطه تاخير در راه‌اندازي بورس ارز از مشكلاتي است كه به‌دليل توجه نداشتن به اين بخش از اقتصاد پديد آمده است.

يك كارشناس بازار سرمايه در اين باره اعتقاد دارد كه اگر سازوكار عرضه و تقاضاي ارز در كشور به بازاري چون بورس سپرده شود، تحت هدايت ابزارها و سياست‌هاي بازار سرمايه، قيمت‌گذاري و تعادل در بازار ارز شفاف و عملي‌تر خواهد شد. اميد احمدي درخصوص اظهارنظر رييس كل بانك مركزي درخصوص راه‌اندازي بورس ارز در نخستين فرصت به تسنيم گفت: اين كار اقدامي مناسب و سنجيده براي مهار نوسانات نرخ از و مشكلات ناشي از آن است. وي افزود: با وجود اين اما شايد يكي از مهم‌ترين ملزمات راه‌اندازي بورس ارز، تك نرخي شدن آن باشد.

اين كارشناس بازار سرمايه با بيان اينكه تك‌نرخي شدن ارز و نيز راه‌اندازي بورس ارز ازجمله وعده‌هايي است كه در سال‌هاي گذشته بارها و بارها تكرار اما عملي نشده است، اذعان كرد: چند نرخي بودن ارز در اين سال‌ها موجب بروز ابهامات زيادي در اقتصاد شده است. وي ادامه داد: افزون بر چند نرخي بودن، نوسانات قيمت ارز هم در سال‌هاي گذشته موجب شده است تا ريسك‌هاي سرمايه‌گذاري در كشور افزايش يابد و حالا كه بحث اجرايي شدن برجام و ورود سرمايه خارجي به كشور مطرح است بايد اين موضوع بيشتر مورد توجه متوليان امر قرار گيرد. وي همچنين اظهار كرد: شكل نگرفتن بورس ارز باعث شده تا نقش دولت در اين بازار پررنگ‌تر شده و فروش نفت، دولت را به بزرگ‌ترين بازيگر ميدان ارز تبديل كند.

احمدي در ادمه ايجاد رانت و فساد در اقتصاد را ازجمله مشكلات ناشي از چند نرخي بودن ارز و تاخير در راه‌اندازي بورس ارز در كشور عنوان كرد و گفت: دخالت مستقيم دولت در بازار ارز موجب شده تا فعالان اقتصادي با مشكلات فراوان فعاليت كنند. بر اين اساس اگر سازوكار عرضه و تقاضاي ارز در كشور به بازاري چون بورس سپرده شود تحت هدايت ابزارها و سياست‌هاي بازار سرمايه، قيمت‌گذاري و تعادل در بازار ارز شفاف و عملي‌تر خواهد شد.
ارسال به دوستان
نسخه چاپی
نام:
ایمیل:
* نظر: